Contar o que falta

Manoel Toural Quiroga
Marina Dap (ilustracións)

Personaxes

O RELOXO — colgado, meticuloso, obsesivo, quizá culpable, exacto, incansable.
A LEI — presenza sen corpo, voz sen localización fixa dentro da sala.
Unha MULLER dentro dunha gaiola (danzara durante toda a representación sen música) e outros humanos residuais (os ESPECTADORES ou incluso o SILENCIO).
 
Espazo
Un lugar pechado e escuro onde so se iluminará o reloxo e a gaiola ca muller dentro.
 
Tempo
Tal como está escrita:
Lectura en voz alta, ritmo contido:
            8–10 minutos
Representación escénica con pausas longas e silencios significativos:
            10–15 minutos
Versión extrema (silencios prolongados, tempo “pesado”):
            15–20minutos
A duración non depende tanto do texto como de canto tempo se deixe respirar cada pausa, se O RELOXO “fala” con intervalos reais,  e se A LEI entra como voz inmediata ou diferida.ACTO I · DESIGNACIÓN
(Luz fría. O reloxo ocupa o centro do espazo.)

VOZ en OFF
Dámoslle a voz ao reloxo, que é quen realmente leva a conta. Se hai alguén que de verdade ten autoridade nesta historia, é o reloxo. Todos os demais só miran, administran ou esquecen; el conta, que é unha forma de xulgar.
 
O reloxo é un obxecto funcional que acaba asumindo unha responsabilidade moral que nunca pediu, mide algo que non entende (o xaxún, a vida, a espera), e probablemente sexa o único que sabe exactamente cando todo rematou, aínda que non lle estea permitido dicilo.
 
O tictac do reloxo non se escoita: pénsase.
 
O RELOXO
Eu non miro.
Eu non interpreto.
Eu non xulgo.
Eu reparto.
Eu conto.
 
Fóronme entregados os días para que non quedasen soltos.
A min confiáronme a regularidade,
non o sentido.
Non fun creado para comprender o corpo, nin a fame, nin esa forma humana de desaparecer pouco a pouco sen marchar do sitio. Fun creado para dividir. Para repartir o tempo en porcións iguais, como se iso fose xusto.
 
(Pausa)
 
Cando me instalaron aquí, alguén verificou que funcionaba.
Ninguén preguntou que debía facer cando xa non houbese nada que medir.
 
Cando me colgaron, alguén dixo:
—Este será o máis fiable.
 
Non dixeron:
—Este será o responsable.
 
(Outra pausa. Os espectadores ollarán que as agullas do reloxo avanzan)
 
Cada día que pasaba, alguén viña e comprobábame. Non ao home. A min.
O home estaba alí como unha consecuencia secundaria.
 
Eu marcaba. Eles anotaban.
Cando deixaron de anotar, eu seguín marcando.
 
(Silencio.)
 
Hai quen pensa que medir é unha forma de coidar.
Erro administrativo.
 
Eu só sei sumar o que se perde.
 
(Un leve cambio de luz, como se algo rematase)
 
Cando o corpo deixou de acompañar o número, ninguén me preguntou nada.
Non estaba previsto no regulamento que o tempo sobrevivise ao seu portador.
 
Eu seguín.
 
(Pausa longa.)
 
Agora marco días que xa non pertencen a ninguén.
Son exactos.
Son inútiles.
 
E por iso son oficiais.
 
(Escuridade. O reloxo da unha hora calquera.)
 
ACTO II · PROCEDEMENTO
(A gaiola permanece ca muller dentro danzando silenciosamente. O reloxo continúa.)

O RELOXO
Houbo un corpo.
Houbo fame.
Houbo unha duración aceptada.
 
Cada volta miña equivalía a unha afirmación:
segue.
 
Os humanos entraban, comprobábanme,
e marchaban satisfeitos.
O corpo non era necesario mentres eu seguise exacto.
 
(Unha voz aparece, sen eco.)
 
A LEI
Todo o que continúa está autorizado.
 
O RELOXO
Non lembro cando o corpo deixou de acompañar o número.
Iso non estaba previsto.
 
ACTO III · INCIDENCIA NON ANOTADA
(A luz baixa lixeiramente.)

O RELOXO
Houbo un instante —non rexistrado—
no que alguén debería determe.
 
Non por compaixón.
Por coherencia.
 
A LEI
Non existe procedemento para interromper o correcto funcionamento.
 
O RELOXO
Entón seguín.
 
Comecei a contar o que non estaba:
unha ausencia,
outra,
outra máis.
 
(Silencio prolongado.)
 
ACTO IV · NORMALIDADE
(A luz estabilízase. Todo parece en orde.)

O RELOXO
Se alguén entrase agora,
veríame exacto.
 
Marcharía tranquilo.
 
A LEI
A tranquilidade é un efecto secundario da orde.
 
O RELOXO
Non sabería que cada volta miña certifica algo que non ocorreu:
un final sen acta,
unha morte sen firma,
un peche nunca executado.
 
EPÍLOGO · CONTINUIDADE
(A Lei fala máis baixo.)

A LEI
Non consta diálogo ningún.
 
O RELOXO
Non consta silencio tampouco.
 
(Pausa longa.)
 
O RELOXO
Seguirei contando
ata que alguén confunda o meu movemento coa vida.
 
A LEI
Iso tamén está permitido.
 
(Escuridade. So o reloxo permanece visible. Continúa.)
 
(A escuridade non é completa. O reloxo segue visible. Non soa.)
 
O RELOXO
Houbo un momento —non consta—
no que alguén debería terme parado.
 
Non por piedade.
Por procedemento.
 
(Pausa.)
 
Mais ninguén é designado para deter o que funciona.
O que funciona sempre ten razón.
 
Eu funciono.
 
(Un leve balanceo, case imperceptible.)
 
Cando xa non había ollos que me buscasen, comecei a contar doutro xeito.
Non días.
Ausencias.
 
Unha ausencia
dúas
tres
 
(Pausa máis longa.)
 
As ausencias non pesan, pero acumúlanse.
Como os erros menores.
 
(Silencio.)
 
Se alguén entrase agora, pensaría:
—Segue a hora correcta.
 
E sairía tranquilo.
 
(Outra pausa.)
 
Non sabería que cada volta miña certifica algo que non ocorreu:
o final rexistrado,
a morte asinada,
o peche da gaiola.
 
Nada diso pasou.
 
Só pasou o tempo.
(A luz baixa un pouco máis.)
 
Eu non teño memoria.
Por iso son perigoso.
 
(Última pausa.)
 
Seguirei contando
ata que alguén confunda o meu movemento cun sentido.
 
Iso tamén leva tempo.
 
(Escuridade case total)
 
 
VOZ en OFF
Esta obra dura aproximadamente quince minutos.
 
Se lle pareceu máis longa, non se trata dun erro de cálculo.

O tempo que aquí se representa non é narrativo nin progresivo. Non avanza cara a un desenlace nin se organiza arredor dunha acción. Limítase a funcionar. Como certos procedementos, como certas institucións, como certos silencios.
 
O reloxo non mide a emoción do espectador, nin a súa paciencia, nin a súa comprensión. Mide só aquilo que lle foi confiado: a continuidade. A Lei tampouco explica; autoriza.
 
A sensación de duración excesiva nace da ausencia de acontecemento. Cando nada cambia, cada segundo pesa máis. Cando non hai resolución, o tempo deixa de ser tránsito e convértese en espazo.
 
Se sentiu que a obra non remataba, é porque, no seu interior, segue en marcha.
 
Iso tamén estaba previsto.