O Cantar dos cantares

Anónimo
Equitación de XIS (tradución)
Marina Dap (ilustracións)

 
Traducir o Cantar dos Cantares ao galego foi achegar un dos poemas máis antigos da humanidade coma se fose escrito hoxe á respiración húmida da nosa lingua. Poucos libros conservan unha sensualidade tan delicada: corpos que se buscan na noite, perfumes que atravesan os xardíns, palabras que rozan a pel coma unha caricia demorada.
 
Nesta versión quixemos manter intacta esa mestura de desexo, musicalidade e misterio que percorre o poema. Porque o amor, cando verdadeiramente fala, sempre atopa unha lingua nova onde volver arder.
I

     ELA:
Que me bique cos bicos da súa boca!
 
Son os teus amores máis deleitosos que o viño.
Son os teus ungüentos agradábeis ao olfacto,
e o teu nome un perfume que se espalla;
por iso ámante as doncelas.
 
CORO:
Arrástranos tras ti, corramos!
Lévanos, rei as túas alcobas,
e gozaremos e folgaremos contigo.
Celebraremos os teus amores máis que o viño.
Con razón ti es amado!
 
     ELA:
Son morena, pero fermosa, fillas de Xerusalén,
como as tendas de Cedar,
como as cortinas de Salomón.
 
Non vos fixedes en que son morena:
é porque o sol queimoume.
Os fillos da miña nai,
enfadáronse comigo;
puxéronme a gardar as viñas,
e a miña propia viña non gardei.
 
Dime ti, amado da miña alma,
onde apacentas o teu rabaño? Onde o fas descansar ao mediodía?
non veña eu a extraviarme
Tras dos rabaños dos teus compañeiros?
    
     EL:
Se ti non o sabes, oh a máis fermosa das mulleres!,
sal tras as pegadas do rabaño,
e apacenta os teus cabritos xunto ás cabanas dos pastores.
 
Ao tiro do carro do Faraón,
eu compárote, miña amada.
 
Fermosas son as túas fazulas entre os adornos,
o teu pescozo entre os colares.
 
Farémoste pendentes de ouro,
con contas de prata.
 
     ELA:
Mentres descansa o rei no seu leito,
o meu perfume esparexeu o seu arume.
 
Bolsiña de mirra é o meu amado para min,
que repousa toda a noite entre os meus peitos.
 
Ramallete de flores de alfaneiro é o meu amado para min
nas viñas de Ein-Gedi.
 
     EL:
Coan fermosa es, miña amada,
Coan fermosa es!
Os teus ollos son como pombas.
 
     ELA:
Coan fermoso es, meu amado!
Tan pracenteiro!
Certamente o noso leito é de exuberante verdor.
 
As trabes das nosas casas son cedro,
os nosos artesoados, cipreses.
 
Eu son o narciso de Sarón,
un lirio dos vales.
 
     EL:.
Como o lirio entre os espinos,
así é miña amada entre as doncelas.
 
     ELA:
Como a maceira entre as árbores silvestres,
é o meu amado entre os mozos.
Á súa sombra pracenteira sentei,
e o seu froito é doce ao meu padal.
 
Tróuxome á sala do banquete,
e a bandeira que sobre min alzou e a do amor.
 
Sustentádeme con pasas,
reanimádeme con mazás,
que desfalezo de amor.
 
Está a súa esquerda baixo a miña cabeza
e a súa dereita abrázame.
 
     EL:
Eu conxúrovos, fillas de Xerusalén, polas gacelas e polas cervas do campo,
que non levantedes nin espertedes ao meu amor,
ata que ela queira.
 
II


     ELA:
A voz do meu amado!
Velaquí, el vén,
saltando polos montes,
brincando polos outeiros.
 
O meu amado é como gacela ou cervato.
Velaquí, detense detrás dos nosos muros,
acibando polas xanelas, espiando polas celosías.
 
O meu amado toma a palabra e di:
 
    EL:
Érguete xa, miña amada,
fermosa miña, e ven comigo!
 
Pois xa pasou o inverno,
E xa cesaron as chuvias.
 
Apareceron as flores na terra,
chegou o tempo da poda,
e óese a voz da rula na nosa terra.
 
A figueira xa bota o seus brotes,
e as vides en flor esparexeron o seu recendo.
Érguete miña amada,
fermosa miña, e ven comigo!
 
Pomba miña, que fas o niño nas gretas das penas,
no segredo do carreiro fragoso,
déixame ver o teu rostro,
déixame oír a túa voz
Que a túa é doce,
e feitizo o teu rostro.
 
    ELA:
Cazádenos as raposas,
as raposiñas que arruínan as viñas,
as nosas viñas en flor!
 
O meu amado é meu, e eu son para el.
Apacenta o seu rabaño entre azucenas.
 
Ata que sopre a brisa do día
e fuxan as sombras,
volve, meu amado, semellante a gacela ou cervato
polos montes de Beter.
 
III


     ELA:
No meu leito, pola noite,
busquei ao que ama a miña alma;
busqueino, mais non o achei.
 
Erguinme, e din voltas pola cidade;
polas rúas e polas prazas
buscando ao que ama a miña alma.
Busqueino, mais non o achei.
 
Acháronme os sentinelas
que roldan a cidade, e díxenlles:
Vistes ao que ama a miña alma?
 
Apenas os deixei cando
achei ao que ama a miña alma;
agarreino e non quixen soltalo,
ata que o introducín na casa da miña nai
e na alcoba na que me concibiu.
 
     EL:
Eu conxúrovos, fillas de Xerusalén,
polas gacelas e polos cervos do campo,
que non espertedes nin inquietedes a miña amada,
ata que a ela lle lecer.
 
IV


CORO:
Que é iso que sobe do deserto
como columna de fume,
como un vapor de mirra e incenso,
e de todos os perfumes exquisitos?
 
Velaquí: a liteira de Salomón;
sesenta valentes danlle escolta,
de entre os heroes de Israel.
 
Todos eles esgrimen a espada,
son destros na guerra,
cada un ten a espada ao seu lado,
para facer fronte aos perigos da noite.
 
O rei Salomón fíxose un palanquín
de madeira do Líbano.
 
Fixo as súas columnas de prata,
o seu baldaquino de ouro
e o seu asento de púrpura, recamado,
todo feito con amor polas fillas de Xerusalén.
 
Saíde, fillas de Sion, e contemplade ao rei Salomón,
coa coroa coa que a súa nai o coroou
o día das súas vodas,
o día da alegría do seu corazón.
 
     EL:
Coan fermosa es, miña amada.
Coan fermosa es!
Os teus ollos son como pombas detrás do teu veo.
 
A túa cabeleira, como rabaniños de cabras
que ondulantes van polos montes de Galaad.
Os teus dentes son cal rabaño de ovellas tosquiadas
que soben do lavadoiro,
todas teñen crías xemelgas,
sen que entre elas as haxa estériles.
 
Os teus beizos son como un cintiño de escarlata,
e o teu falar é engaiolante.
As túas fazulas, como metades de granada
detrás do teu veo.
 
O teu pescozo, cal torre de David
edificada de trofeos,
da que penden mil escudos,
todos escudos de valentes.
 
Os teus dous peitos, como dúas crías xemelgas de gacela,
que pacen entre azucenas.
 
Ata que sopre a brisa do día
e fuxan as sombras, irei ao monte da mirra,
e ao outeiro do incenso.
Toda ti es fermosa, amada miña,
e non hai tacha en ti.
 
Ven do Líbano, esposa miña,
ven do Líbano, fai a túa entrada.
Baixa desde o cume do Amaná,
desde o cume do Senir e do Hermón,
desde as goridas dos leóns,
desde os montes dos leopardos.
 
Cativaches o meu corazón, irmá miña, esposa miña;
cativaches o meu corazón cunha soa mirada dos teus ollos,
nunha soa ebra do teu colar.
 
Coan fermosos son os teus amores,
irmá miña, esposa!
Que deleitosos son os teus amores,
máis que o viño!
E o arrecendo dos teus perfumes
e mellor que o de todos os bálsamos.
 
Mel virxe destilan os teus beizos,
esposa miña,
mel e leite hai debaixo da túa lingua,
e o arume dos teus vestidos
é como a fragrancia do incenso.
 
Horta pechada es, irmá miña, esposa miña,
Es xardín pechado, fonte selada.
 
O teu viveiro  é un verxel de granadeiros,
con froitas escollidas,
de cipreses e de nardos.
 
De nardos e azafrán,
de canela e cinamomo,
de todos os arbores aromáticos.
 
Ti es fonte de hortas,
pozo de augas vivas,
e correntes que flúen do Líbano.
 
     ELA:
Esperta, vento do norte,
e ven, vento do sur;
facede que a miña horta exhale os seus arumes,
entre o meu amado na súa horta e coma dos seus froitos exquisitos.
 
     EL:
Entrei na miña horta, irmá miña, esposa miña,
a recoller da miña mirra e do meu bálsamo.
A comer meu panal e o meu mel;
a beber do meu viño e do meu leite.
Comede, meus amigos; bebede
e embriagádevos, meus amigos.
 
V


     ELA:
Eu durmía, pero o meu corazón velaba.
Unha voz!
O meu amado peta na porta.
    
     EL:
Ábreme, miña irmá, miña amada,
miña pomba, miña dona perfecta!
Que está a miña cabeza cuberta de orballo,
e os meus cabelos enchoupados da humidade da noite.
 
     ELA:
Quitei a roupa,
como hei de vestir de novo?
Lavei os meus pés.
Como os volver lixar?
 
O meu amado meteu a súa man
Polo burato da chave,
e estremeceron por el as miñas entrañas.
 
Erguinme para abrir ao meu amado.
E as miñas mans destilaron mirra,
e os meus dedos mirra líquida,
no ferrollo da fechadura.
 
Abrín eu ao meu amado,
pero o meu amado desvanecéndose, desaparecera.
Tras o seu falar saíu a miña alma.
Busqueino, e non o achei.
Chameino, e non me respondeu.
 
Acháronme os sentinelas que roldan a cidade,
golpeáronme e feríronme;
quitáronme de enriba o meu veo
os sentinelas das murallas.
 
Eu conxúrovos, fillas de Xerusalén,
que se atopades ao meu amado,
decídelle que estou enferma de amor.
 
CORO:
Que clase de amado é o teu amado,
oh a máis fermosa das mulleres?
Que clase de amado é o teu amado, que así nos conxuras?
 
     ELA:
O meu amado é resplandecente e rosado,
distinguido entre millares.
 
A súa cabeza é ouro puro,
os seus cabelos, como acios de dátiles,
negros como o corvo.
 
Os seus ollos son pombas
pousadas ao bordo das augas,
bañados en leite,
e descansan a beira do río.
 
As súas fazulas, como eiras de balsameiras,
teso de herbas aromáticas;
os seus beizos son dous lirios
que destilan mirra líquida.
 
As súas mans, elos de ouro
engastados de pedras de Tarsis.
O seu ventre, marfil tallado
coallado de zafiros.
 
As súas pernas, columnas de alabastro
asentadas sobre bases de ouro puro.
O seu aspecto é como o Líbano,
gallardo como o cedro.
 
A súa gorxa, docísima,
e todo el, desexable.
Este é o meu amado e este é o meu amigo,
fillas de Xerusalén.
 
CORO:
Onde se foi o teu amado,
oh ti, a máis fermosa das mulleres?
Onde se dirixiu o teu amado,
para que o busquemos contigo?
 
     ELA:
O meu amado descendeu ao seu horto,
ás eras das balsameiras,
a apacentar o seu rabaño nos hortos
e recoller azucenas.
 
Eu son do meu amado
e o meu amado é meu,
el que apacenta entre as azucenas.
 
     EL:
Es fermosa como Tirsa, miña amada,
enfeitizadora como Xerusalén,
impoñente como exército con estandartes.
 
Aparta de min os teus ollos,
porque eles fascínanme;
a túa cabeleira é como rabaño de cabras
que ondean polas pendentes de Galaad.
 
Os teus dentes, son como rabaño de ovellas
que soben do lavadoiro,
todas teñen xemelgas,
e ningunha delas perdeu a súa cría.
 
As túas fazulas son como metades de granada
detrás do teu veo.
 
Sesenta son as raíñas,
oitenta as concubinas,
e as doncelas son sen número.
 
Pero sen igual é a miña pomba, a miña perfecta,
é a filla única da súa nai,
a preferida de quen a enxendrou.
As doncelas vírona e chamárona benaventurada,
tamén as raíñas e as concubina a encomiaron.
 
VI


CORO:
Quen é esta que se asoma como a alborada,
fermosa como a lúa, refulxente como o sol,
impoñente como escuadróns abandeirados?
 
     EL:
Baixei á horta das nogueiras
para ver o verdor do val,
para ver se a vide xa brotara
e se floreceran os granadeiros.
 
Sen que me decatase,
Vinme sentado sobre os carros do meu nobre pobo.
 
CORO:
Volve, volve, Sulamita,
volve, volve, que te contemplemos.
 
     ELA:
Por que habedes de contemplar á Sulamita,
danzando a dobre coro?
 
CORO:
Cuán fermosos son os teus pés nas sandalias,
filla de príncipe!
As curvas das túas cadeiras son como xoias,
obra de mans de ourive.
 
O teu embigo, é unha ánfora
Na que nunca falta viño;
o teu ventre, cheo de trigo,
cercado de azucenas.
 
Os teus peitos, dous cervatiños,
xemelgos de gacela.
 
O teu pescozo, torre de marfil;
os teus ollos, como os estanques de Hesebón,
xunto á porta de Bat-Rabin.
O teu nariz, como a torre do Líbano
que olla cara a Damasco.
 
A túa cabeza coróate como o Carmelo,
a cabeleira da túa cabeza é como fíos de púrpura real,
entretecida en trenzas.
 
     EL:
Que fermosa e que encantadora es, meu amor,
con todos os teus meigallos!
 
O teu talle semellante á palmeira,
e os teus peitos son os seus acios.
 
Eu me dixen: Subirei á palmeira,
A tomar os seus acios;
sexan os teus peitos como acios para min.
O perfume do teu alento é como o das mazás.
 
A túa palabra é viño xeneroso ao meu padal,
que vai deslizar suavemente entre beizos e dentes adormentados.
 
     ELA:
Eu son para o meu amado,
e a min tenden os seus anhelos.
 
Ven, amado meu, e salgamos ao campo,
faremos noite nas aldeas;
imos madrugar para ir as vides;
imos ver si xa brotaron,
se se abriron as súas flores,
e se floreceron os granadeiros,
e alí entregareiche o meu amor.
 
Xa dan as mandrágoras o seu arume,
e ás nosas portas hai toda clase de froitas escollidas:
tanto novas como anellas,
que gardei, meu amado, para ti.
 
Que me deses que foras meu irmán,
aleitado aos peitos da miña nai!
Para que ao atoparte na rúa puidera beixar
Sen que me desprezasen.
 
Levaríate e meteríate na casa da miña nai,
No cuarto no que me enxendrou,
e daríache a beber viño sazonado
e do zume das miñas granadas.
 
A súa esquerda descansa baixo a miña cabeza
e a súa dereita abrázame.
 
     EL:
Conxúrovos, fillas de Xerusalén
Polas gacelas e as cervas,
que non espertaredes nin inquietedes á  miña amada
ata que a ela lle praza.
 
VII


CORO:
Quen é esta que sobe do deserto,
recostada sobre o seu amado?
 
     EL:
Debaixo da maceira esperteiche;
alí onde te concibiu  a túa nai,
alí onde tivo dores de parto, e te pariu.
    
Ponme como selo sobre o teu corazón,
ponme no teu brazo como selo.
Que é forte o amor como a morte
e son, como o Seol, duros as ciúmes.
Son os seus dardos saetas alumeadas,
Son labaradas de Yavhé.
 
As moitas augas non poden extinguir o amor,
nin os ríos asolagalo.
Se o home dese todos os bens da súa casa por amor,
de certo menosprezaríano.
 
OS IRMÁNS:
A nosa irmá e cativa,
e aínda non ten peitos.
Que faremos pola nosa irmá
o día en que sexa pedida?
 
Se ela é unha muralla,
edificaremos sobre ela un baluarte de prata;
se porta, reforzarémola con táboas de cedro.
 
     ELA:.
Si, eu son muralla, e os meus peitos son como torres,
entón fun ser os seus ollos
como quen acha a paz.
 
OS IRMÁNS:
Salomón tiña unha viña en Baal-hamón,
confiou a viña aos seus gardas,
que habían de traerlle polo seu froito
mil siclos de prata.
 
     ELA:
A miña viña, téñoa diante dos meus ollos.
Para ti, Salomón, os mil siclos,
e douscentos para os que gardan o seu froito
 
     EL:
Oh ti, miña amada que moras nos xardíns,
os meus compañeiros están atentos á túa voz:
déixame que a oia!
 
     ELA:
Fuxe, meu amado, semellante á gacela  e ao cervatiño,
Polos montes das balsameiras.